Najświeższe wpisy

Posts Tagged ‘Właściwości lecznicze brzozy’

Brzoza

brzoza zastosowanieBrzoza brodawkowata (Betula pendula, vel verrucosa) to drzewo dorastające do 20 m wysokości, należące do rodziny brzozowatych (Betulaceae). Ojczyzną owej rośliny jest umiarkowana strefa klimatyczna Europy i Azji. Pokrewne gatunki występują także i na innych terenach nawet bardzo daleko na północy, w tundrze. Brzoza ma liście niezbyt duże, romboidalnojajowate, błyszczące, ułożone na gałązkach naprzemianlegle. Kwiaty zaś maleńkie zebrane w walcowate kwiatostany. Owocem jest oskrzydlony orzeszek.

Nasza bohaterka jest rośliną, której właściwości lecznicze były znane i wykorzystywane od wieków. Surowiec zielarski stanowią liście, w lecznictwie stosuje się również sok wyciekający wczesną wiosną ze zranionych konarów i pni.

W liściach występują m.in.: saponiny, nieco garbników, flawonoidy, trójterpeny, kwasy organiczne, żywice i sole mineralne.

Napar z liści (1 łyżeczkę do herbaty suszu zalać 1 szklanką wrzącej wody, parzyć pod przykryciem 15-20 minut, przecedzić, pić w razie potrzeby 2-3 razy dziennie po 3/4 szklanki) jest specyfikiem moczopędnym, równocześnie odkażającym drogi moczowe. Zaleca się go w kuracjach różnych dolegliwości ze strony nerek i pęcherza moczowego, a pomocniczo w kamicy nerkowej.

Ponieważ działa on także napotnie, może być przyjmowany w zaziębieniu, grypie i anginie.

Odwar z 3—4 garści suszonych liści oraz 3-4 litrów wody (gotować pod przykryciem 3-5 minut) dodany do kąpieli ma działanie przynoszące ulgę w bólach gośćcowych, a oprócz tego oczyszcza skórę, działa ogólnie wzmacniająco i odświeżająco.

Medycyna ludowa dla brzozy znajdowała o wiele bogatsze zastosowanie:

Napar z liści przyjmowany wewnętrznie zalecany był w leczeniu reumatyzmu.
Odwar z tychże liści natomiast (garść suszu na litr wody, gotować pod przykryciem 3-5 minut) stosowany był do przemywania skóry pokrytej wypryskami, krostami i liszajami.

W przypadku tych samych chorób skórnych używano także maści przygotowanej z jednej części młodych listków utartych na jednolitą masę z dwiema częściami świeżego smalcu wieprzowego.

Koniecznie wspomnieć jeszcze należy, iż nalewka z rozwijających się pączków (1 część wagowa pączków na 3 części 40° wódki czystej; macerować w szczelnie zamkniętym naczyniu przez dwa tygodnie) to dość skuteczny środek mający zastosowanie w leczeniu zaburzeń żołądkowych oraz stanów zapalnych jamy ustnej i dziąseł.

Co się zaś tyczy oskoły (soku brzozowego) to działa ona ogólnie wzmacniająco, oczyszcza organizm z rozmaitych toksyn, poprawia przemianę materii i przeciwdziała w powstawaniu kamieni moczowych.

Nadzwyczaj interesujące wiadomości na temat pozyskiwania i wykorzystywania owego soku podaje Józef Gerald-Wyżycki:

„Wiosną przed rozwinięciem pączków ciągnie brzoza tyle soków z ziemi, iż ten niekiedy z końców gałązek kroplami spływa. Sok ten czyli oskoła zbiera się za pomocą małej drewnianej rynienki, która się poniżej wywierconego od strony południowej ukośnie do góry otworu przytwierdza; otwór ten robi się na 1-2 cali w głąb pnia, (głębszy otwór mniej daje oskoły i szkodliwy jest drzewu), a pod rynienkę stawia naczynie, do którego oskoła spływa tak obficie, iż z drzewa wielkiego zbiera się jej na dobę 5-10 garncy.

Im wyżej wywierca się otwory, tym lepszy będzie sok, a w mniejszej coraz ilości; najlepszy spływa z gałęzi grubych na 2-3 cale. Płynienie oskoły trwać może 10-14 dni, ale po tak znacznej utracie pożywnego soku częstokroć obumiera drzewo. Bez widzialnego uszkodzenia drzewu można puszczać z niego oskołę przez dwie doby, po czem dziura szczelnie zatyka się drewnianym czopkiem i zamazuje maścią z gliny i świeżego krowieńca. Sok brzozowy jest przezroczysty i słodkawy. Za pomocą warzenia (czyli gotowania) można go doprowadzić do gęstości syropu cukrowego, a nawet pewien rodzaj cukru otrzymać.

Wieśniacy z oskoły brzozowej za pomocą rojenia (fermentacji) robią sobie nader przyjemny słodko — kwaskowaty, chłodzący długo trwały napój. Nalana na gniazdo octu wkrótce w tęgi zamieni się ocet. Można też z niej robić trunek do wina szampańskiego podobny, sposobem następującym. Weź 10 garncy świeżej oskoły, cukru funtów 8, warz to w kotle pobielanym, aż czwarta część wywrze, zdejmując pilnie szumowiny; przecedź przez gęste sukno i zlej do beczułki (może być balon szklany); gdy ostygnie do stopnia miernego ciepła, wlej 3 łyżki świeżych ogrzanych białych drożdży, po czem nastąpi fermentacja, czyli rojenie; w ciągu rojenia dodaj 2 garnce starego francuskiego albo reńskiego wina, i 4 na cienkie płatki pokrajane cytryny, odrzuciwszy z nich nasiona.

Po ukończonem rojeniu, nieco niepełna beczułka mocno się szpuntuje, i stawia w piwnicy, gdzie 4 tygodnie w zupełnej spokojności zostawać powinna; po upłynięciu tego czasu ściąga się trunek ostrożnie, aby go nie zmącić, i zlewa do butelek niepełno trochę; butelki korkują się, oblewają żywicą (można oczywiście lakiem), i chowają w chłodnej piwnicy do użycia.

W medycynie sok brzozowy, mianowicie toczony z gałęzi, ma moc rozpuszczającą i czyszczącą krew; urynę mocno pędzi, ostrość humorów łagodzi, leczy uparte świerzby i wyrzuty skórne, a nawet wstąpione wewnątrz skutecznie na powierzchnię ciała wyprowadza. Nie mniej dzielny jest w affektacyach szkorbutycznych pomocny na kamień, uśmierza srogie boleści tej choroby, i dalsze formowanie się kamienia dzielnie wstrzymuje.

Za lekarstwo powinien się używać świeży, na czczo, po szklance co 45 minut, aż do czterech szklanek na dobę; przy tem chory ma używać ciągłego ruchu. Jeśli by zbyt ody mai żołądek, można go przed użyciem przegotować. Chcąc go zachować od zepsucia i w świeżości długi czas utrzymać, zlewa się świeży do butelek, a do każdej z nich na wierzch trochę oliwy; tak zakorkowane chować należy w chłodnej piwnicy albo lodowni.”