Najświeższe wpisy

Szałwia lekarska

szalwia lekarska wlasciwosciSzałwia lekarska (Salvia officinalis) z rodziny wargowych (Labiatae) pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, u nas możliwa uprawa gruntowa, tyle, że w ostre zimy może wymarzać.

Jest to półkrzew o szarawozielonych, lancetowatych liściach. Na szczytach pędów tworzy pozorne kłosowate kwiatostany, złożone z kwiatów barwy od białej do fioletowej (w zależności od odmiany). Owocem jest rozłupnia.

Surowiec leczniczy stanowi liść szałwi. Wyodrębnić zeń można m.in.: olejek eteryczny (a w nim: kamfora, borneol, cyneol, tujon), gorycze, dwuterpeny, garbniki.

Działanie i zastosowanie: herbatka z liści łagodzi stany zapalne żołądka i jelit, przeciwdziała biegunce, przeciwdziała nadmiernej potliwości; a zewnętrznie służy do płukania jamy ustnej i dziąseł w ich stanach zapalnych; w odwarze szałwi można także się kąpać, ma bowiem właściwość oczyszczania skóry. Dalej jest środkiem (słabym) przeciwgrzybicowym, oraz przeciwkaszlowym.

Co mówią stare księgi?

„Używa się (…) liści (szałwi) w kuchni do pieczystego, mianowicie do świniny, drobnego ptactwa i węgorza (…) Swieżem albo suszonem liściem szałwi wycierają się zęby co ranka, tak dla zachowania białości i zmocnienia onych, jak też dla oddalenia niemiłej woni. Odwar tychże liści służy bardzo skutecznie do płukania gęby i gardła w rozwolnieniu (stanach-zapalnych, krwawieniach, chwianiu się zębów) dziąseł, zapaleniu gardła i języka, w grzybku i psuciu się gęby (cuchnieniu z ust). Nalane wino na liściach szałwi i używane dwakroć na dzień po pół filiżanki dzielnie wstrzymuje niszczące nocne poty (…) Zewnątrz przykładane w materacykach, albo naparzeniach, rozpędza opuchliznę (…) liście suszone (…) nalane ukropem, jak herbata, gdy się pierwsza woda zleje, jako zbyt gorzka, późniejsze nalania przyjemny i nerwy wzmacniający dają napój który z dodatkiem mleka jest smaczniejszy.” (Józef Gerald-Wyżycki: dz. cyt. t. II, s. 6-7)

„Wewnętrznie używa się herbaty z liści w biegunkach, kaszlach, katarach płucnych i żołądkowo-kiszkowych, zaflegmieniach, chorobach nerek i wątroby, a przede wszystkim w wyniszczających potach (…) Słaba herbatka z szałwi z dodatkiem mleka stanowi (…) wzmacniający nerwy napój. (…)

Zewnętrznie używa się mocniejszego wywaru z liści jako bardziej skutecznego środka do płukania ust i gardła, w osłabieniu i owrzodzeniach dziąseł, zapaleniach gardła i języka, w grzybkach, psuciu się zębów i do okładów na wrzody (…) W dychawicy można wdychać dym z szałwi podobnie jako z podbiału” (Stanisław Breyer: dz. cyt., s. 186)

Szałwia (…) dobra jest także dla mamek, gdy po odsądzeniu dzieci od piersi mają długotrwały odciek mleka. Dzieciom można usta smarować sokiem szałwi (lub mocnym odwarem) zapobiegając wyrzucaniu krost.” (Krzysztof Jakub Mellin: dz.cyt., s. 136)

„Szałwia (…) z przyrodzenia więc swego osobliwie nerwy wzmacnia, pamięć dobrą utrzymuje. W nerwach osłabionych dziwnie pomocna się okazała.” (J. Dziarkowski: dz. cyt., s. 185)